Epor

Wszystkie zaprezentowane dotychczas skrypty miały postać pojedynczych plików, w których zapisany był cały kod HTML i PHP. Gdy zaczniesz tworzyć bardziej rozbudowane witryny, zorientujesz się, że takie podejście ma wiele ograniczeń. Na szczęście PHP obsługuje pliki zewnętrzne, co pozwala Ci rozbić kod na kilka części. Dzięki temu będziesz mógł oddzielić kod HTML od kodu PHP i wyodrębnić ze skryptu tę jego część, która odpowiada za najczęściej wykonywane operacje.

PHP ma cztery funkcje obsługujące pliki zewnętrzne: include(), includej_nce(), require() i require_once(). Stosuje się je, umieszczając w skrypcie PH P instrukcje tego typu:

include_once(„nazwa_pliku.php”);

require(‘/ścieżka/do/pliku/nazwa_pliku.html’);

Działają one w ten sposób, że biorą całą zawartość pliku o podanej nazwie i wstawiają ją do oryginalnego skryptu w miejscu swego wystąpienia. PHP zaWada, że kod występujący w plikach zewnętrznych jest kodem HTML i że powinien zostać przesłany bezpośrednio do przeglądarki (chyba że jest on otoczony znacznikami oznaczającymi kod PHP).

Z punktu widzenia funkcjonalności pliku zewnętrznego nie ma znaczenia, jakie rozszerzenie nazwy będzie on posiadać, .php czy może .html. Jednak nadając plikowi odpowiednią nazwę, możemy przekazać innym programistom nasze intencje co do jego zastosowania (np. zewnętrznym plikom HTML możemy nadać rozszerzenie ,mc.html). Odwołując się do plików zewnętrznych, możemy stosować ścieżki względne lub absolutne’ (patrz informacje w ramce).
Ścieżki względne i absolutne

Do każdego pliku zewnętrznego, niezależnie od tego czy zawiera on skrypt PHP, dokument HTML czy grafikę, możesz odwołać się za pomocą absolutnej lub względnej ścłeżki dostępu. Ścieżka absolutna określa położenie pliku względem korzenia systemu plików. Ścieżka taka jest zawsze poprawna, niezależnie od położenia pliku, g który ją stosuje. Na przykład skrypt PHP ( może dołączyć plik zewnętrzny korzystając ze ścieżki absolutnej w następujący sposób

include (‘C:/php/includes/plik.php’); include(‘/usr/xyz/1ncludes/plik.php’);

Zakładając, że plik.php istnieje w podanym katalogu, zostanie poprawnie dołączony

I (pomijamy tutaj kwestię uprawnień dostępu). Drugi z podanych wyżej przykładów jest ścieżką absolutną w systemie Unix (i Mac OS X). Ścieżki absolutne zawsze zaczynają się od symbolu korzenia (np. C:/ lub /).

Ścieżka względna określa położenie pliku względem pliku, który się do niego odwołuje. Dwie kropki pozwalają przejść o jeden ; poziom wyżej w strukturze katalogów. : Aby zagłębić się z powrotem w tę strukturę podajemy nazwę katalogu zakończoną znakiem ukośnika. Zakładając na przykład, że bieżący skrypt znajduje się w katalogu j www/exl i ma dołączyć plik z katalogu *ww/ex2 zastosujemy poniższą ścieżkę względną:

Include (../ex2/pl1k.php); Ścieżka taka pozostanie poprawna nawet na innym serwerze, pod warunkiem, że przenosząc pliki zachowamy ich wzajem* położenie w strukturze katalogów.

Krótko mówiąc, zmienna to coś, w czym możemy tymczasowo przechowywać pewną wartość. Może to być jakaś liczba, tekst lub bardziej złożona struktura. Zgodnie z dokumentacją PHP, w języku tym występuje osiem typów zmiennych. Są to: cztery typy skalarne mogące przechowywać pojedyncze wartości (logiczne — wartości TRUE lub FALSE, całkowite, zmiennoprzecinkowe — liczby oraz łańcuchowe — teksty), dwa typy nieskalarne (zdolne do przechowywania kilku wartości — tablice i obiekty), zasoby (o których powiemy przy omawianiu baz danych) oraz specjalny typ NULL niemający żadnej wartości.

Niezależnie od tego, jaki typ ma tworzona przez Ciebie zmienna, podlega ona pewnym regułom składniowym:

♦ Nazwa zmiennej musi zaczynać Się od symbolu dolara ($), na przykład {nazwisko.

♦ Może być ona dowolną kombinacją liter, cyfr i znaków podkreślenia, na przykład Jmojjraportl.

♦ Pierwszy znak występujący po znaku dolara nie może być cyfrą (musi to być litera albo znak podkreślenia).

♦ PHP „zwraca uwagę” na wielkość liter składających się na nazwę zmiennej. Oznacza to, że i nazwisko i $Nazwisko to dwie różne zmienne.

♦ Nauczysz się teraz wykorzystywać zmienne. Niektóre z nich mają predefiniowane wartości, nadawane im automatycznie w chwili wywołania jakiegoś skryptu PHP.

Zanim przejdziemy do konkretnego skryptu, musisz jeszcze dowiedzieć się dwóch rzeczy o zmiennych. Po pierwsze, do nadawania zmiennym określonych wartości służy znak równości (=) zwany operatorem przypisania. Po drugie, wartości zmiennych wyświetlamy bez stosowania znaków cudzysłowu:

print $zmienna

Jak już wspomniałem PHP jest językiem skryptowym osadzanym w dokumentach HTML Oznacza to, że w tym samym skrypcie można stosować zarówno kod HTML, jak i PHP.

Na listingu 1.1 pokazałem bardzo prosty dokument XHTML, na podstawie którego utworzyłem wszystkie pozostałe przykłady występujące w książce, (książka niniejsza nie omawia standardu [X]HTML, więcej informacji na tai temat znajdziesz w odpowiednich źródłach).

Chcąc umieścić w tym pliku kod PHP, musimy otoczyć go odpowiednimi znacznikami:

<?php

?>

Wszystko, co znajdzie się między tymi znacznikami, zostanie uznane przez serwer WWW za kod PHP. Oznacza to, że ten fragment pliku nie. zostanie przesiany bezpośrednio do przeglądarki internetowej, lecz będzie przetworzony przez interpreter języka PHP.

Tworząc skrypty PHP, musimy pamiętać, że należy zapisywać je w plikach

o takich rozszerzeniach, które na serwerze WWW zarezerwowane są dla skryptów PHP. Na większości sei werów zwykle strony HTM L mają rozszerzenia .html bądź .htm, natomiast dla skryptów PHP stosuje się rozszerzenie .php.

Listing 1.1

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">

<head>

<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=iso-8859-2" />
<title>Tytuł strony</title> </head>

<body> </body>
</html>

Przjorzymy się teraz podstawom języka skryptowego PHP. To dzięki niemu możemy tworzyć dynamiczne strony WWW współpracujące z bazą MySQL.

Choć książka ta skupia się na korzystaniu z PHP w połączeniu z MySQL-em, wielokrotnie będziesz tworzył strony internetowe, posługując się samym PHP. W tym i w kolejnym rozdziale omówię podstawy tego języka. Zapoznam Cię z jego składnią, zmiennymi, operatorami, pętlami i wyrażeniami warunkowymi. Poznając wszystkie te elementy, będziesz jednocześnie tworzył w pełni działający koci, który w późniejszych rozdziałach wykorzystamy w większych aplikacjach.

Ten rozdział pefni rolę wprowadzenia. Za chwilę poznasz podstawy języka skryptowego PHP — jego składnię, sposób przesyłania danych do przeglądarki internetowej, dwa rodzaje zmiennych (łańcuchy i liczby) oraz stale. Niektóre przykłady może cechować brak konsekwencji, ale pamiętaj, że ilustrują one zagadnienia, które musisz opanować do perfekcji, aby zrozumieć bardziej zaawansowane konstrukcje językowe.

MySQL (www.mysql.com) to najpopularniejsza na świecie baza danych typu open source. Trzeba przyznać, że obecnie MySQL może konkurować z takimi gigantami jak Oracle czy Microsoft SQL Server. Podobnie jak PHP, system MySQL oferuje doskonalą wydajność, przenośność i niezawodność. Jest on dostępny za darmo lub za niewielką opłatą, a czas potrzebny na jego opanowanie jest dość krótki.

MySQL jest systemem zarządzania relacyjnymi bazami danych (RDBMS). Tego rodzaju bazy składają się z różnych, powiązanych ze sobą danych. Mogą one mieć postać tekstową, liczbową lub binarną. Ich przechowywaniem i zarządzaniem nimi zajmuje się system DBMS.

Istnieje wiele rodzajów baz danych, począwszy od najprostszych, mających postać „płaskich plików”, na relacyjnych i obiektowych skończywszy. W relacyjnych liazach danych informacje rozbijane są na części składowe, które przechowuje się w wielu tabelach. Zaprojektowanie r oprogramowanie relacyjnej bazy danych jest bardziej skomplikowane, ale tego typu rozwiązania oferują większą niezawodność i gwarantują spójność danych, co sprawia, że wspomnimy wysiłek zdecydowanie się opłaca. PonaAo z relacyjnych baz danych może korzyć wielu użytkowników naraz, a ich zawartość może być przeszukiwana.

Dzięki połączeniu aplikacji internetowej z danych, niektóre informacje generowane przez PHP mogą pochodzić z MySQL-a. W ten sposób jeszcze bardziej zwiększamy elastyczność witryny, a w przypadku dynamicznych serwisów WWW jest to bardzo pożądana cecha.

MySQL, podobnie jak PHP, jest aplikacją typu open source. Oznacza to, że możesz ją wykoizystywać, a nawet modyfikować (kod źródłowy dostępny jest w internecie) bez wnoszenia żadnych opłat. Pamiętaj jednak, że istnieją okoliczności, w których powinieneś zapłacić za licencję na MySQL Zwłaszcza, jeśli spizedajesz jakiś produkt wykorzystujący ten system baz danych. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w umowie licencyjnej.

MySQL składa się z kilku części. Są to: serwer MySQL (mysqld), który „uruchamia” liazy danych i nimi zarządza, klient MySQL-a (mysql). pełniący rolę interfejsu do serwera oraz szereg programów narzędziowych usprawniających zarządzanie systemem. PHP od zawsze doskonale współpracował z MySQL-em, a w ostatnich wersjach języka obsługa tej bazy została jeszcze bardziej usprawniona.

Znane są przypadki, w których MySQL wykorzystywany był do obsługi baz danych składających się aż z 60 000 tabel, mających łącznic ponad 5 miliardów wierszy.

Na niektórych systemach operacyjnych MySQL potrafi obsłużyć tabele o wielkości dochodzącej do 8 milionów terabajtów. W pozostałych przypadkach do dyspozycji mamy „jedynie” 4 GB.

W chwili oddania tej książki do druku ostatnia wersja MySQL-a nosiła numer 5.1.30. a wersja 6.0 jest w przygotowaniu. Wersja MySQL-a decyduje o dostępnych możliwościach, dlatego ważne jesU aby wiedzieć, z jakiej wersji się korzysta. Ja korzystałem z 5.0.45, ale powinieneś uruchomić wszystkie przykłady zamieszczone w tej książce, używając wersji nowszej od 4.1 (w książce MySQL. Szybki start omawiam bardziej zaawansowane możliwości dostępne w MySQL 5, których nie używam w niniejszej książce).

Jak już wspomniałem, PHP jest językiem używanym po stronie serwera. Oznacza to, że pisany w nim kod jest przechowywany na komputerze-hoście udostępniającym strony WWW osobom, które chcą je obejrzeć (czyli klientom korzystającym z przeglądarek internetowych).

Z chwilą gdy użytkownik wchodzi na stronę WWW napisaną w PHP, serwer odczytuje instrukcje zapisane w tym języ ku i odpowiednio je przetwarza. W przykładzie pokazanym na rysunku W.2 kod PHP nakazuje serwerowi przesłać do przeglądarki internetowej odpowiednie dane (kod HTML). Przeglądarka potraktuje je tak, jakby były one standardową stroną HTML.

W przypadku statycznych stron internetowych, w odpowiedzi na żądanie przeglądarki serwer odsyła jej od razu odpowiedni plik HTML. Po stronie serwera dane nie są w żaden sposób przetwarzane.

Z punktu widzenia użytkownika i przeglądarki internetowej pliki home.hlml i home.php mogą wydawać się identyczne. Różnica leży w sposobie, w jaki tworzona jest ich zawartość.

Krótko mówiąc, jeżeli chodzi o tworzenie dynamicznych stron WWW, to język PHP jest lepszy, szybszy i prostszy do nauczenia niż rozwiązania konkurencyjne. PHP oferuje doskonałą wydajność, ścisłą integrację z niemal każdym systemem baz danych dostępnym na rynku, stabilność, przenośność i niemal nieograniczony zbiór możliwości (ponieważ jest językiem rozszerzalnym). Wszystko to dostępne jest za darmo (PHP jest projektem typu open source), a czas potrzebny na opanowanie języka mieści się w rozsądnych granicach. PHP jest jednym z niewielu rozwiązań, które idealnie wspierają zarówno początkujących, jak i doświadczonych programistów. Ci pierwsi mogą z łatwością pisać swe „debiutanckie”, proste programy, a drudzy mają dostęp do wielu zaawansowanych opcji.

Na koniec warto przytoczyć fakty, które mówią same za siebie. Od chwili pojawienia się PHP liczba stron WWW, które zostały zbudowane z wykorzystaniem tej technologii wzrasta wykładniczo. Język ten wyprzedził ostatnio ASP i stal się najpopularniejszym językiem skryptowym na rynku. PHP jest też najczęściej wykorzystywaniu modułem najpopularniejszego serwera WWW Apache i w chwili gdy piszę te słowa, obsługuje on ponad 25 milionów domen.

Oczywiście możesz założyć, że będąc autorem książki o PHP (a nawet kilku), jestem mało obiektywny w ocenie lego języka. Jednak w mojej praktyce używam również, chociaż na mniejszą skalę, takich technologii jak JSP (Jąva Server Pages), RoR (Ruby on Fails) i ASP.NET. Każda z nich ma wady i zalety, ale zawsze najchętniej wracam właśnie do programowania w PHP. Być może słyszałeś opinie, że rozwiązania stworzone za pomocą PHP nie skalują się równie dobrze jak w przypadku innych technologii. A jednak Yahoo! obsługuje za pomocą PHP 3,5 miliarda (tak, miliarda!) odsłon dziennie. Możesz również zastanawiać się, na ile bezpieczne są witryny tworzone w PHP. Jednak bezpieczeństwo nie zależy od stosowanego języka programowania^ a od sposobu jego użycia. Uspokoję Cię, że omówienie zagadnień bezpieczeństwa znajdziesz właśnie w tej książce.

Ze względu na brak serwisowania wersji PHP 4 wielu użytkowników oraz sporo firm wynajmujących serwery prawdopodobnie szybko pizejdzie na wersję PHP5 lub PHP 6- Zanim omówię nowości wprowadzone w PHP 6, przedstawię różnice pomiędzy wersjami PH P 4 i 5.

PHP 5, podobnie jak wcześniej PHP 4, stanowi istotny krok na drodze rozwoju tego popularnego języka programowania. Najważniejsze zmiany, z punktu widzenia programisty, związane są. z programowaniem obiektowym. Nie mają one wpływu na zawartość niniejszej książki, gdyż nie zajmuję się w niej tym zagadnieniem (omawiam je w innej mojej książce: PHP 5 Advunced: Visual QuickPro Guide). Z punktu widzenia Czytelnika najważniejszą zmianą w PHP 5 jest wprowadzenie rozszerzenia Improved MySQL, z którego będę korzystać w tej książce, gdyż ma wiele zalet w porównaniu ze standardowym rozszerzeniem MySQL.

Najistotniejszą nowością w PIIP 6 jest obsługa Unicode, dzięki której skrypty Pi IP mogą posługiwać się znakami języków z cłilego świata. Jest to ważna innowacja i między innymi ona powoduje, że przygotowanie wersji PHP 6 trwa tak długo. Co oznacza ona w praktyce programisty, pokażę w rozdziale 14., „Tworzenie uniwersalnych witryn”. Przedstawione w nim informacje zostaną fównież wykorzystane w rozdziale 15., „Forum dyskusyjne — przykład”. W wersji PHP 6 pozbyto się ostatecznie balastu przestarzałych rozwiązań pozostawionych w wersji PHP 5. Zatem w PHP nie znajdziemy już mechanizmu Magie Quotes ani rejestracji zmiennych globalnych.

Pierwotnie nazwę PHP traktowano jako skrót od „Personal Home Page”. Język ten został tworzony w 1994 roku przez Rasmusa Dordorfii, któremu potrzebne było rozwiązanie umożliwiające śledzenie liczby osób odwiedzających jego stronę WWW. W miarę jak PHP stawał się coraz bardziej użyteczny obrastał w nowe funkcje, jego oficjalną nazwę mieniono na „PHP: Hypertcxt Preprocessor”.

Jak podaje oficjalna strona internetowa tego języka (wiciv.plip.net, rysunek W.l), PHP jest językiem skryptowym osadzanym w kodzie HTML”. To dość skomplikowana, ale wiele mówiąca definicja, której znaczenie postaram się wyjaśnić poniżej.

Zwrot osadzany w kodzie HTML oznacza, że wyrażenia języka PHP mogą przeplatać się ze znacznikami HTM L-a. Ułatwia to bardzo tworzenie dynamicznych stron internetowych, gdyż wystarczy do istniejącej strony HTML dodać odpowiedni kod PHP. W ten sposób PHP staje się naturalnym rozwiązaniem dla każdego, kto ma już jakieś doświadczenie w tworzeniu stron HTML.

Ponadto PHP nie jest językiem skryptowym„ lecz typowym językiem programowania: PHP zaprojektowano do pisania skryptów, a nie samodzielnych aplikacji (chociaż obecnie, przy zastosowaniu dodatkowych środków, możliwe jest również tworzenie aplikacji w PHP). Z założenia kod PHP jest więc wykonywany jedynie w odpowiedzi na pewne zdarzenia, fakie jak zatwierdzenie danych w formularzu czy też przejście pod określony adres URL.

Muszę w tym miejscu dodać do powyższej definicji, że PIIP jest przenośną technologią działającą po stronie serwera. Jak się za chwilę okaże, ma to duże znaczenie. To, że PHP działa po stronie serwera, oznacza, że wszystkie operacje zdefiniowane w skryptach tego języka są wykonywane na serwerze. Zatem do działania skryptów PHP potrzebny jest serwer WWW, na przykład Apache lub Microsoft IIS (Internet Information Services), a skrypty są wykonywane poprzez podanie ich adresu U RL (rozpoczynającego się przedrostkiem hltpjf). Przez przenośność rozumiemy to, że PHP może pracować na większości dostępnych systemów operacyjnych, w tym Windows, Unix (w wielu odmianach) oraz Macintosh. Ważniejsze jest jednak to, że skrypty PHP napisane pod kątem jednego serwera będą działały na pozostałych bez żadnych lub prawie żadnych modyfikacji.

W chwili gdy piszę te słowa, najnowsza wersja PHP ma numer 5.2.4, a wersja 4.4.7 jest jeszcze często w użyciu. Ponieważ wersja 4. nie jest już serwisowana, zaleca się używanie co najmniej wersji 5. W tej książce koncentruję się na wersji 6., która prawdopodobnie zostanie oficjalnie udostępniona w 2009 roku. Dlatego jeśli używasz wersji 4., powinieneś przejść na nowszą. Jeśli nie masz takich płanów, wystarczy Ci poprzednie wydanie tej książki. Jeśli używasz wersji 5., możesz korzystać z poprzedniej lub aktualnej wersji książki. W tym wydaniu będę informować, które zużywanych funkcji są dostępne jedynie w wersji 6.

Dynamiczne strony WWW są elastyczne i mają bardzo duże możliwości. Powinno się je raczej nazywać aplikacjami. Dynamiczne strony WWW:

♦ Reagują na zmieniające się parametry (na przykład na porę dnia lub wersję przeglądarki internetowej).

♦ Dysponują „pamięcią”, dzięki czemu użytkownicy mogą rejestrować się w systemie i logować się do niego, dokonywać zakupów i przeprowadzać inne operacje tego typu.

♦ Za pomocą formularzy HTML umożliwiają użytkownikom wyszukiwanie interesujących ich informacji, wysyłanie komentarzy i wykonywanie wielu innych operacji.

♦ Często wyposażane są w interfejs, za pośrednictwem którego administrator może zarządzać zawartością witryny.

♦ Są łatwiejsze do utrzyrruinia, uaktualniania i rozwijania.

Istnieje wiele technologu pozwalających tworzyć dynamiczne strony WWW. Najpopularniejsze z nich to: ASP.NET (Active Server Pages firmy Microsoft), JSP (Java Server Pages), ColdFusion, Ruby on Rails oraz PHP. Dynamiczne serwisy internetowe nie muszą być powiązane z bazą danych, coraz częściej jednak tak się właśnie dzieje. Sprzyja temu iakt, że wiele baz (takich jak MySQL) jest dostępnych za darmo lub za symboliczną opłatą.